BORSADA KÜÇÜK YATIRIMCIYA KİM SAHİP ÇIKACAK?
Sıradan vatandaşın kara günler için dişinden tırnağından artırdığı birikimlerini enflasyon karşısında erimekten kurtarmak için önlemler araması ciddi bir sorundur…
Vatandaş, reis gibi “ekonomist” değil ki!
Mevduat faizleri paranın kaybettiği değeri karşılamaya yetmiyor.
En akla yatkın seçenek; fon veya borsada işlem gören hisse senetlerini satın almak gözüküyor…
Bu yalın gerçeklik de ne yazık ki vatandaşı dolandırıcıların tuzağına düşürüyor…
Bu kaçıncı dolandırılmadır!?
☆☆☆
Doğaldır bir hisse veya fon hızla yükselirken ekrandaki kazanç herkesi cezbedebilir.
Fakat fiyatın yükselmesi, şirketin değerinin gerçekten arttığını göstermiyor.
Alıcıların çoğaldığı görüntüsü yapay biçimde oluşturulmuşsa, sonradan gelen küçük yatırımcı yükselişin kazananı değil, hesabı ödeyen kişi olabiliyor.
Son fon tasfiyeleri bu tehlikeyi yeniden gösterdi bize…
☆☆☆
SPK’nın açıklamasına göre 7 portföy yönetim şirketine ait 131 fonda 455.758 tekil yatırımcı bulunuyor. (1)
Bu sayı, hepsinin zarar ettiği anlamına gelmiyor; gerçek zarar ancak tasfiye sonunda ve yatırımcı bazında görülebilecek.
Üstelik borsadaki fiyat kayıpları için genel bir devlet garantisi yok!
Küçük yatırımcıya sürekli aynı öğüt veriliyor: Dikkatli ol, riskini hesapla, bütün paranı aynı yere yatırma.
Peki, vatandaşın parasını emanet ettiği piyasayı denetlemekle görevli olanlara kim öğüt verecek?
Daha önemlisi, onlardan kim hesap soracak?
Bu insanların karşısına yalnızca “Borsada risk vardır” cümlesiyle çıkılamaz.
Çünkü yatırımcının üstlendiği fiyat riski, denetim makamlarının görevlerini zamanında ve gereği gibi yerine getirip getirmediği sorusunu ortadan kaldırmaz.
Üstelik tehlikenin önceden görüldüğünü söyleyen, muhalefet değil, SPK’nın kendisidir.
Burada kamunun yanıtlaması gereken ciddi bir soru var: SPK, bazı fonların düşük dolaşımlı hisselerde ekonomik gerçeklikle açıklanamayacak fiyat hareketlerine yol açtığının 2025’in son çeyreğinde gözlemlendiğini ve konunun 2 Aralık 2025’te Finansal İstikrar Komitesi’nde görüşüldüğünü bizzat açıkladı. (2)
Konu, 2 Aralık 2025’te Hazine ve Maliye Bakanı başkanlığındaki Finansal İstikrar Komitesi’nde görüşüldü.
SPK’nın duyurduğu kapsamlı rehber değişiklikleri ise 28 Ağustos 2026’da kamuoyuna açıklandı.
Arada çeşitli tedbirler alındığını da Kurul belirtiyor…
☆☆☆
O hâlde hangi risk ne zaman görüldü, hangi tedbir ne zaman alındı ve yatırımcılar neden daha erken, daha açık biçimde uyarılmadı?
Bu sorulara tarihleri ve kararları gösteren bir yanıt verilmelidir.
Denetimin hesabını sormak vatandaşın hakkıdır…
☆☆☆
Öyleyse sorularımız açıktır:
Tehlike biliniyorsa, alınan önlemler neden yatırımcıyı korumaya yetmedi?
Hangi işlemler incelendi?
Hangi yöneticiler uyarıldı?
Hangi riskler yatırımcıya duyuruldu?
Müdahalenin zamanı ve kapsamı nasıl belirlendi?
Aylar boyunca büyüyen riskin hesabı, toplantı tarihleri sıralanarak kapatılamaz…
☆☆☆
Siyasi bağlantılara ilişkin haberler, bu soruları daha da yakıcı hâle getiriyor.
Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, soruşturmada adı geçen bazı kişilerin AKP’deki geçmiş görevlerini ve Cumhurbaşkanlığı çevresindeki kamu görevlerini sıralayarak “siyasi sorumluluk” iddiasında bulundu.
Bu açıklamalar, araştırılması gereken ciddi iddialardır.
Ancak “yöneticilerin hemen hepsi AKP’lidir” şeklindeki genelleme de bütün kişiler ve görev dönemleri belgelenmeden kesin bilgi olarak ileri sürülemez…
☆☆☆
Kaldı ki, bir kişinin siyasi bağlantısı da suç işlediğinin kanıtı değildir.
Fakat kamusal nüfuz ile özel şirketlerdeki görevlerin kesişmesi, çıkar çatışması ve denetimin bağımsızlığı bakımından mutlaka sorgulanmalıdır.
Siyasi yakınlık denetimi gevşetti mi?
Bazı kişilere ayrıcalıklı bilgi veya işlem imkânı sağlandı mı?
Kamu görevinin itibarı yatırımcı çekmek için kullanıldı mı?
Bu soruların yanıtı söylentilerde değil; işlem kayıtlarında, karar dosyalarında ve bağımsız soruşturmada aranmalıdır…
☆☆☆
Borsadaki fiyat kayıplarını karşılayan genel bir devlet garantisi bulunmuyor.
Yatırımcı Tazmin Merkezi de piyasa fiyatındaki düşüşleri tazmin etmiyor.
Fakat bundan, zarar doğuran hukuka aykırı işlemlerin ve olası denetim kusurlarının hesabının sorulamayacağı sonucu çıkmaz.
Vatandaşa kesin ödeme vaadi vermek de bütün hak arama yollarının kapalı olduğunu söylemek de yanlıştır.
☆☆☆
Fakat küçük yatırımcı, bir zarar doğduğunda devletin parasını kendisine mutlaka geri vereceği düşüncesiyle işlem yapamaz. (3)
Bu nedenle borsaya girmeden önce birkaç basit kuralı benimsemeli: Yakında ihtiyaç duyacağı parayı riske atmamalı, borçla hisse almamalı, bütün parasını tek hisseye veya fona yatırmamalıdır.
Daha önemlisi, “Bu hisse uçacak” diyen kişiye değil, şirketin açıklamalarına bakılmalıdır.
Bir fon alınıyorsa yalnızca geçmiş getirisine değil, hangi varlıklara yatırım yaptığına, riskine ve satış talimatı verildiğinde parasını ne zaman alabileceğine de bakmalıdır…
☆☆☆
Hızlı yükselişi kaçırma korkusu, yatırım gerekçesi değildir.
SPK’nın da uyardığı gibi, yapay yükselişe katılanlar çoğu zaman düşüş başlamadan çıkamaz.
Küçük yatırımcı kendine şu üç soruyu sormalı:
Ne aldığımı biliyor muyum?
Neden bu fiyattan alıyorum?
Zarar edersem buna dayanabilir miyim?
Yanıtlar belirsizse en doğru işlem, o gün işlem yapmamaktır.
Devlet ise kendi sorusunu yanıtlamalı: Risk önceden görülmüşse yatırımcıyı korumak için gerekenler zamanında yapıldı mı?..
☆☆☆
İhtiyaç duyulan şey; varlıkların korunması, tasfiyenin açık yürütülmesi, zararların belirlenmesi ve sorumlulukların somut delillerle ortaya çıkarılmasıdır.
Küçük yatırımcı da siyasi yakınlığı güvence sanmamalıdır.
Bir şirketin yönetiminde tanınmış isimlerin bulunması, yatırımın sağlam olduğunu göstermez.
Borçla yatırım yapılmamalı; ihtiyaç parası riske atılmamalı; fonun yalnızca getirisine değil, içindeki varlıklara ve paranın geri alınma koşullarına bakılmalıdır.
Ama vatandaşın dikkatli olma yükümlülüğü, devletin denetim görevini hafifletmez.
Devlet yatırımcıya kâr borçlu değildir; tarafsız denetim, zamanında müdahale ve hesap vermek borçludur.
Küçük yatırımcıya sahip çıkmak, kayıplar ortaya çıktıktan sonra sabır dilemekle olmaz.
Siyasi bağlantısı ne olursa olsun sorumluların üzerine gitmekle, denetim kararlarını açıklamakla ve vatandaşın hakkını aramasını kolaylaştırmakla olur.
Şimdi beklenen yeni bir güven konuşması değil, güveni hak edecek bir hesap verme sürecidir…
Av. Cemil Can
DİPNOTLAR
(3) https://www.ytm.gov.tr/Home/Sayfa/90
KURUM KURUM SORUMLULUK ZİNCİRİ
Kurum Bu olayda incelenmesi gereken görevi
| SPK | Fonları, portföy yönetim şirketlerini, yatırım kuruluşlarını ve piyasa işlemlerini düzenleyip gözeten başlıca kamu otoritesidir. Piyasa Gözetim ve Denetim Dairesi olağandışı fiyat ve miktar hareketlerini ve bildirilen şüpheli işlemleri inceler; şirket ve fon denetiminde başka SPK birimleri de görev alır. Bu kuruma sorulacak temel soru şudur: Risk ilk ne zaman saptandı; hangi fon ve işlemler incelendi; hangi tedbir neden o tarihte alındı? Piyasa Gözetim ve Denetim Dairesi Başkanlığı |
| Borsa İstanbul | Borsadaki emirleri, işlemleri ve olağandışı fiyat ile miktar hareketlerini elektronik sistemle izler; gözetim tedbirleri uygular. Hangi hisselerde ne zaman alarm oluştuğu, hangi tedbirlerin alındığı ve SPK’ya ne aktarıldığı araştırma görevi vardır. Fonun bütün varlıklarını veya TEFAS’taki tüm süreci tek başına denetleyen makam değildir. Borsa İstanbul A.Ş. |
| Takasbank | TEFAS’ın işleyişi, takas ve ilgili saklama süreçleri bakımından kilit kurumdur. Ayrıca her fonun kendi portföy saklayıcısının kim olduğu ayrı ayrı belirler; saklayıcının varlıkları izleme ve kontrol yükümlülüğü o fonun kayıtları üzerinden inceler. “Bütün fonların saklayıcısı Takasbank’tı” varsayımıyla da sonuca gidilemez. spk.gov.tr |
| MKK | Fon katılma paylarının hak sahibi bazında kayıtları ve yatırımcı hareketleri bakımından temel veri kaynağıdır. Kim ne zaman pay aldı, sattı, devretti; 455.758 kişi nasıl sayıldı? soruları kayıtlarla yanıtlanabilir. Kayıt tutmak, fonun yatırım tercihlerinin ekonomik açıdan sağlıklı olduğunu garanti etmek değildir. Merkezi Kayıt İstanbul |
| BDDK | İlgili gruplarla bağlantılı bankaların kuruluş izni, faaliyetleri, mali bünyesi ve bankacılık denetimi yönünden devreye girer. Bir bankanın fon dağıtımındaki veya bağlantılı işlemlerindeki rolü incelenebilir; fakat bir portföy yönetim şirketinin bütün fon işlemlerinde asli düzenleyici SPK’dır. Yalnızca bir gruba banka izni verilmiş olması, fon zararından BDDK’nın sorumlu olduğunu göstermez. Görev Yetki ve Sorumluluklar |
| MASAK | Suç geliri, şüpheli para hareketi, hesaplar arası aktarım ve olası yurt dışı transferleri yönünden mali analiz yapar. Bankalar ve diğer yükümlülerin şüpheli işlem bildirimi yapıp yapmadığı, yapıldıysa ne zaman yapıldığı araştırır. Fakat MASAK günlük hisse fiyatını belirleyen veya fon getirisini garanti eden kurum değildir. Mali Suçları Araştırma Kurulu |
| Finansal İstikrar Komitesi ve Hazine ve Maliye Bakanlığı | Kurumlar arası riskin görülmesi ve tedbirlerin eşgüdümü yönünden siyasi ve idari hesap verme zincirinin merkezindedir. SPK, konunun 2 Aralık 2025 toplantısında görüşüldüğünü ve tedbirlere ilişkin tavsiye kararı alındığını bizzat açıklıyor. Şimdi sorulması gereken, tavsiyenin içeriği ile uygulama takvimi arasındaki ilişkinin açıklanmasıdır. spk.gov.tr |
| TCMB | Finansal istikrarı, ödeme ve mutabakat sistemlerini, sistem düzeyindeki likidite risklerini izler. Bu riskin sistem geneline etkisine ilişkin değerlendirmesi sorulabilir; tek tek fonların portföy tercihlerinin veya hisse fiyatlarının doğrudan denetçisi değildir. Merkez Bankası ve Finansal İstikrar |
| TMSF | Mevduat sigortası ve banka çözümlemesi alanında görevli. Ancak yatırım fonu katılma payı banka mevduatı değildir; TMSF’nin komitede bulunması, tasfiye edilen fonlara mevduat sigortası sağlandığı anlamına gelmez. TMSF |
| Bankalar, aracı kurumlar, fon kurucuları, saklayıcılar ve bağımsız denetçiler | Kamu kurumlarından ayrı olarak, işlemi yapan ve kontrol etmesi gereken ilk halkalar bunlardır. Her biri bakımından emir kayıtları, fon değerlemesi, risk limitleri, çıkar çatışmaları, saklama mutabakatları, yatırımcıya verilen bilgiler ve denetim raporları incelenmeli. Sorumluluk, ilgili fon ve kuruluşun somut görevine göre belirlenir. Sermaye Piyasası Kurulu |
| Polis, savcılık ve MİT | Suç şüphesinin araştırılmasında savcılık ve adli kolluk önemlidir. MİT’i ise sırf bu tür bir piyasa olayı yaşandı diye olağan, sürekli fon denetim zincirinin parçası saymak için dayanak yoktur. Somut bir istihbarat bilgisi veya görevlendirme varsa rolü ayrıca değerlendirilebilir. |
