Amerikan seçmeni savaşın faturasına itiraz etti.

Bu itiraz, Washington’da İran’la anlaşma ihtiyacını artırıyor.

Fakat ihtiyacın artması, anlaşmanın da yaklaşması demek değil.

Çünkü savaşın ekonomik bedelinden kurtulmak isteyen bir başkan ile yenilmiş görünmek istemeyen bir başkan, aynı kişi olabilir.

Demokratların Kongre’nin iki kanadında çoğunluğu kazanması, Trump yönetimine karşı güçlü bir siyasi uyarıdır…

☆☆☆

İran savaşı ve yükselen yakıt fiyatları bu uyarının önemli nedenleri arasındadır.

Ancak seçmenin kararında gümrük tarifeleri, hayat pahalılığı ve yönetimden duyulan başka hoşnutsuzluklar da bulunuyor.

Bütün sonucu “tek” bir dış politika başlığıyla açıklamak, seçmenin farklı itirazlarını görünmez kılar.[1]

☆☆☆

İran yönetiminin sonucu “kendi direnişinin başarısı” olarak sunması anlaşılabilir.

Ne var ki Amerikan seçmeninin Trump’a fatura çıkarması, İran’daki kayıpları ortadan kaldırmıyor; nükleer program üzerindeki anlaşmazlığı da çözmüyor.

Siyasi kazanç ile savaşın nihai sonucu arasında hâlâ kapanmamış bir mesafe var.

Reuters’ın deneyimli Orta Doğu muhabiri Samia Nakhoul’un analizindeki temel ikilem budur:

Trump, müzakereyle çıkış arayabilir; kaybettiği inisiyatifi daha sert bir saldırıyla geri almaya da çalışabilir.

Gulf Research Center Başkanı Abdulaziz Sager, seçimlerin geride kalmasının başkan üzerindeki bazı frenleri zayıflatabileceğine dikkat çekiyor.

Seçim yenilgisinin her koşulda itidal üreteceğini varsaymak bu nedenle tehlikelidir.[2]

CNN’ye konuşan International Crisis Group uzmanı Ali Vaez de benzer bir risk görüyor: Trump, itibarını koruyan bir anlaşmayla başarı ilan etmek veya askerî baskıyı artırmak arasında kalabilir.

Chatham House’dan Sanam Vakil ise kapsamlı bir uzlaşmadan önce Hürmüz Boğazı konusunda geçici bir düzenlemenin daha gerçekçi olabileceğini düşünüyor.

Bunlar kesin gelecek tahminleri değil; barışa giden yolun neden düz olmadığını açıklayan değerlendirmelerdir.[3]

☆☆☆

Pazarlığın güçlüğü yalnız Washington’dan kaynaklanmıyor.

Tahran, seçim sonucunu karşı tarafın her “koşulda taviz vermeye mecbur olduğu” biçiminde okursa taleplerini yükseltebilir.

Trump ise tam da bu nedenle geri adım atmayı daha maliyetli görebilir.

İki tarafın da anlaşmaya ihtiyaç duyması, kabul edebilecekleri anlaşmanın aynı olduğu anlamına gelmez…

☆☆☆

Kongre’nin değişmesi elbette önemlidir.

Yeni çoğunluk bütçeyi, soruşturmaları ve silah yardımlarının koşullarını kullanarak yönetimi zorlayabilir.

Fakat yeni Kongre ocakta görev alacak; Trump’ın “veto gücü” ve dış politikadaki hareket alanı sürecektir.

CFR uzmanı Elisa Ewers’in işaret ettiği gibi denetimin güçlenmesiyle başkanın dışarıda daha maceracı davranması ihtimali aynı tabloda bulunabilir.

Sandık siyasi maliyeti artırmıştır; askerî seçeneği kendiliğinden ortadan kaldırmamıştır.[4]

☆☆☆

Netanyahu açısından da benzer bir ayrım gerekiyor.

İsrail’deki seçimde iktidar blokunun çoğunluğu sağlayamamasına, şimdi Washington’daki siyasi dayanaklarının zayıflaması ekleniyor.

ABD ile ilişkileri kendi şahsı ve Cumhuriyetçi Parti üzerinden yönetmenin maliyeti daha görünür hâle geliyor.

Rakiplerinin bu durumu onun aleyhine kullanması şaşırtıcı değil.

Ancak onların da hazır bir hükümet çoğunluğu bulunmuyor. Netanyahu’nun zayıflaması ile iktidardan ayrılması aynı gelişme değildir.[5]

Dahası, Netanyahu’nun yerini başka bir başbakanın alması, İsrail’in İran’a ilişkin bütün güvenlik tercihlerinin değişeceğini garanti etmez.

Asıl izlenecek olan, Washington’ın hangi yardımlara hangi koşulları koyacağı ve kurulacak İsrail hükümetinin yeni saldırılar konusunda nasıl davranacağıdır.

Liderlerin siyasi kaderiyle “devlet politikalarının devamlılığı” birlikte değerlendirilmelidir.

☆☆☆

Bu tabloyu nükleer korkuyla açıklarken de kanıtın sınırını korumak zorundayız.

Avrupa’daki 72 saatlik “hazırlık tavsiyesi” Mart 2025’te açıklanan stratejide bulunuyor.

Norveç’in bir “haftalık hazırlık” bilgilendirmesi 2024’e uzanıyor.

ABD’nin resmî acil durum rehberlerinde de “dayanıklı gıda ve el feneri” önerileri yer alıyor.

Bunların yeniden haber olması, İran’a yönelik yakın bir nükleer saldırının duyurulduğunu göstermez.[6]

Üstelik Reuters’ın 16 Ekim tarihli haberinde Trump’ın nükleer silah kullanmaya ihtiyaç olmadığını söylediği aktarılıyor.

Bu söz geleceğin güvencesi sayılamaz; fakat nükleer saldırı ihtimalini kesinleşmiş hazırlık gibi anlatmaya da izin vermez.

İncelediğimiz kaynaklar, bu korkunun seçim sonucuna bağımsız etkisini ölçen bir veri sunmuyor.

Kaygıyı ciddiye almak ile kaygıyı kanıt saymak arasındaki fark korunmalıdır.[7]

☆☆☆

Türkiye açısından çıkarılacak sonuç da acele bir zafer veya yenilgi ilanı olmamalı.

Gerilim düşer ve enerji maliyetleri gerilerse ekonomideki baskı hafifleyebilir.

Yeni bir saldırı dalgası ise ekonomik yükü ve güvenlik kaygılarını artırabilir.

Bunlar olası etkilerdir; ABD’deki parti değişikliğinden Türkiye’deki iktidar ya da muhalefet adına doğrudan bir seçim sonucu üretilemez.

Ankara’nın ihtiyacı, bir liderin kişisel gücüne yaslanan hesapların ötesinde, diplomatik çözümü destekleyen ve savaşın genişlemesine karşı ülkenin çıkarlarını koruyan bir tutumdur.

İktidarın da muhalefetin de dış politikayı somut kararlar ve bunların topluma yüklediği maliyet üzerinden tartışması gerekir.

☆☆☆

Önümüzdeki dönemde bakacağımız yer “zafer açıklamaları” değil; müzakere metinleri, bütçe kararları, silah sevkiyatları ve askerî emirlerdir.

Seçmen savaşın bedeline itirazını gösterdi.

Bu itirazın barışa dönüşmesi ise tarafların, kabul edilebilir bir anlaşmayı savaşın sürmesinden daha yararlı görmesine bağlı.

Seçim sonucu pazarlık ihtiyacını artırabilir; tarafların pazarlıkta anlaşmasını garanti etmez…

Av. Cemil Can

08 Kasım 2026

SANDIKTAN SONRA İRAN SAVAŞINDA PAZARLIK !..

Dipnotlar

Bir cevap yazın Yanıtı iptal et

Dipnotlar

Bunları da beğenebilirsiniz

“KORONA”DAN BETERSİN HACI ABİ!..

“MUHTEREM EFENDİM”!..

“DÖRT GÖZLE” BEKLEYENİN VAR!..

Bir cevap yazın Yanıtı iptal et